In mei 2026 zijn in 8 dagen tijd Bibi en Bo komen te overlijden, wat met het overlijden van Bo een einde betekende van een levensperiode, mijn eigen ‘honden’ gezin. Ten tijde van die periode heb ik onderstaande blog geschreven. En nu is het tijd om deze te posten……, misschien ook wel omdat de herinnering aan mijn vader deze maand (november) ook weer staat te gebeuren.
15-06-2026:
Vandaag 1 maand geleden dat Bibi is komen te overlijden en 3 weken geleden dat Bo is komen te overlijden. Het voelt door alle hectiek dat het al langer geleden is. Terwijl mijn lichaam mij eraan herinnert dat het nog niet zo lang geleden is.
De energie die langzaam terugkomt, maar nog niet de oude is. Nog veel vermoeidheid. Het lichaam dat nog pijn doet en aan het herstellen is, terwijl het dagelijks leven daar geen rekening mee houdt. En op sommige momenten ook weinig ruimte voor geeft, dat je door moet.
Het verdriet dat schijnbaar geparkeerd is en waar ik naar verlang om eruit te laten komen. Gedoseerd, maar wel ruimte voor. Want dan voel ik ook weer.
Het is de glans die momenteel van het leven af is, die wel weer op een wijze terug gaat komen. Maar voor nu is die weg en dat is soms lastig om te ervaren. Want dan voel je ook even geen bevlogenheid, minder intensiteit van de dingen en dieren waar je van houdt. En voel je dat je niet alles kan geven, ook aan diegenen die hier niets aan kunnen doen en de liefde en volle aandacht wel verdienen.
Nee, tijd heelt niet alle wonden. Wel geeft tijd je de ruimte om te herstellen. Het verlies blijft, de krassen en wonden op je hart en ziel ook en leren we hier door de loop van de tijd mee omgaan. Het te dragen en te verweven.
Lieve Bo en Bibi, het is anders zonder jullie. We missen jullie en ik doe mijn best. ❤️🩹
Waarom rouw niet alleen emotioneel is
Twee honden verliezen binnen één week tijd. Twee familieleden. Twee dagelijkse aanwezigen. Twee stukjes van mijn leven die er ineens niet meer zijn.
Wanneer je iemand of een dier verliest van wie je houdt, raakt dat niet alleen je gevoelens. Rouw is ook iets wat je in je lichaam kunt merken.
Dat geldt zeker wanneer een dier of dierbare lange tijd deel uitmaakte van je dagelijks leven. Hun aanwezigheid zat verweven in je gewoontes, je gevoel van veiligheid, het gezelschap en de liefde. Daarom raakt verlies niet alleen je hart, maar ook je zenuwstelsel.
Veel mensen herkennen na een verlies bijvoorbeeld:
Extreme vermoeidheid.
Pijnlijke spieren of gewrichten.
Hoofdpijn.
Slaapproblemen.
Concentratieproblemen.
Een gevoel van leegte of afvlakking.
Minder plezier beleven aan dingen die normaal belangrijk zijn.
Dat betekent niet dat je het verkeerd doet. Het zijn signalen van een lichaam dat probeert om te gaan met een nieuwe, pijnlijke werkelijkheid.
Waarom je verdriet soms niet goed kunt voelen
Een verwarrend deel van rouw is dat verdriet soms juist ver weg kan voelen.
Je weet dat het pijn doet, maar je voelt het niet altijd helemaal. Ook ik ervaarde dat in de periode na het overlijden van Bibi en Bo zo kort achter elkaar. En ik weet het is een oud patroon, een manier om te overleven. Ook al hunker ik naar wél het voelen van het verdriet, zodat ik de liefde ook kan voelen en er weer ruimte kan komen.
Voor mensen die leven met oude pijn, emotionele afwezigheid van een ouder, narcistische patronen in de opvoeding of dwingende controle, is dit vaak extra herkenbaar.
Misschien heb je vroeger geleerd dat er weinig ruimte was voor jouw gevoelens. Misschien moest je sterk zijn, je aanpassen, voor anderen zorgen of vooral doorgaan. Dan leert je systeem om gevoelens te dempen of even op afstand te houden wanneer het te veel wordt.
Bij een groot verlies kan datzelfde beschermingssysteem opnieuw actief worden. Het verdriet lijkt dan alsof het even geparkeerd staat, omdat er nog van alles moet of omdat de pijn nog te groot is om helemaal toe te laten.
Veel mensen schrikken daarvan en vragen zich af:
"Waarom huil ik niet meer?"
"Waarom voel ik zo weinig?"
"Ben ik wel verdrietig genoeg?"
Vaak betekent dit juist niet dat je te weinig voelt. Het betekent meestal dat je systeem je probeert te beschermen tegen te veel pijn tegelijk.
Als de glans even weg is
Rouw laat zich niet alleen zien als huilen of intens verdriet. Soms voelt het leven gewoon even vlak aan. Niet altijd als wanhoop, niet altijd als zichtbaar verdriet. Maar als minder levenslust, minder kleur of minder verbinding op dat moment.
Dingen waar je normaal blij van wordt, kunnen vlakker voelen. Contact met anderen kan meer energie kosten. Werk, hobby's of dagelijkse taken kunnen minder betekenis geven dan eerst. Als je al eerder te maken had met trauma of emotionele onveiligheid, kan dit extra spannend of verdrietig zijn. Het kan oude gevoelens aanraken van leegte, verlatenheid of somberheid.
Toch is het belangrijk om te weten dat dit bij rouw kan horen. Bij rouw is de liefde er vaak nog steeds, ook als je die maar gedempt voelt. Je voelt dat je iemand mist. Je lichaam en zenuwstelsel proberen te begrijpen dat een belangrijke band er niet meer op dezelfde manier is. En proberen een nieuwe Google Maps te creëeren in je brein, om weer de draad van het dagelijkse leven op te pakken.
Het lichaam rouwt in een eigen tempo
Een pijnlijk deel van verlies is dat de wereld om je heen vaak sneller doorgaat dan jij van binnen kunt bijhouden. Na een tijdje verwacht de buitenwereld alweer dat alles zijn normale ritme hervindt. En als overlever van emotioneel misbruik/verwaarlozing kon ik gemakkelijk de knop overzetten zoals ik dat vroeger ook moest als er geen ruimte was. De honden moeten verzorgd worden. De katten ook. De paarden. De schapen. Mijn praktijk. Mijn cliënten. De rekeningen die betaald moeten worden. Waar mijn herstelenergie momenteel vraagt om rust, vraagt mijn dagelijks leven gemiddeld zo'n 20.000 stappen per dag, dat wringt.
Rouw houdt zich niet aan agenda's, werkroosters of verplichtingen. Rouw volgt geen planning. Het lichaam heeft niet dezelfde agenda als jouw verantwoordelijkheden. Je lichaam heeft tijd nodig om de afwezigheid van een geliefde of dierbare echt te bevatten. En dat kan je niet afdwingen. Routines, verwachtingen en kleine dagelijkse momenten moeten zich opnieuw vormen. Dat kost veel energie, ook als dat van buiten niet altijd zichtbaar is. Je brein en lichaam zijn hard aan het werk om zich aan te passen aan wat er veranderd is. En dat uit zich vaak in vermoeidheid.
Van overleven naar voorzichtig dragen
In herstelwerk en therapie gaat het vaak over draagkracht: stap voor stap meer ruimte krijgen voor wat er is. Niet omdat de pijn meteen verdwijnt, maar omdat je langzaam leert hoe je ermee kunt zijn. Dat geldt ook voor rouw. Het doel is niet om het verlies weg te maken of te vergeten.
Het gaat erom dat het verlies langzaam geïntegreerd wordt in je leven. Van overleven naar dragen. Van wegdrukken naar voorzichtig voelen.
Soms is dat een traan die eindelijk komt. Soms is dat rust nemen terwijl je eigenlijk wilt doorgaan. Soms is dat erkennen dat je lichaam nog midden in herstel is.
Als je merkt dat je moe bent, minder voelt, weinig energie hebt of dat de glans van het leven even weg is, weet dan dat dit vaak menselijke reacties zijn op verlies.
Rouw is geen rechte weg. Het is een proces van steeds opnieuw voelen, aanpassen, uitrusten, herstellen en dragen. Niet omdat het gemis kleiner wordt. Maar omdat jij langzaam leert leven met wat er ontbreekt.
Herken jij jezelf in het doorgaan terwijl je lichaam eigenlijk om rust vraagt? Of merk je dat verlies, trauma, narcistisch misbruik of emotionele verwaarlozing invloed hebben op hoe jij met gevoelens omgaat? Weet dan dat er vaak niets mis is met jou. Wat je ervaart zijn vaak logische reacties van een zenuwstelsel dat ooit heeft geleerd te overleven. En herstellen begint vaak niet met harder werken, maar met begrijpen wat er in jezelf gebeurt. Hulp nodig, neem contact met ons op.