In 1 jaar tijd is mijn gezin weggevaagd, mijn moederhart gebroken…

Dit is zoals het voelt.

Een collega therapeut zei ooit eens tegen mij: “Marieke, je bent allemaal kleine gezinnen aan het stichten met je dieren” En dat klopte, iedere zwerfkat die zwanger was mocht blijven inclusief de kinderen. En zo met mijn honden. Een gezin vormen, dat waar ik schijnbaar zelf onbewust naar op zoek was vanuit mijn eigen jeugd.

Dit was mijn gezin voor de afgelopen 14,8 jaar. Het gezin samen met de honden en mijn partner, mijn roedel. Het gezin waarin de pups zijn geboren, opgegroeid en overleden. Bassie (de papa) als eerste in 2018, Belle in 2023.

En daarna ging het hard, 2 vlak achter elkaar: Boy april 2025 en Beer juni 2025.

En dan…. De klap van Bibi op 15 mei 2026 en mamahond Bo op 23 mei 2026 raakt ook mij. In 1 jaar tijd, mijn (honden)gezin kwijt. En dat voel ik! Niet alleen in mijn lage energie, maar ook in een gebroken hart en een rouwend lichaam sinds gisteren, wat (fysiek) pijn doet. Want ook rouw slaat zich op en uit zich via het lichaam

Dat maakt dat ik vandaag dan ook moet gaan zorgen voor mezelf en toestaan om te gaan rouwen, daar waar ik de afgelopen week nog in een overlevingsmodus zat.

En dat is niet makkelijk, lage energie af en toe ruimte om te huilen maar vaak ook een afgevlakt gevoel. En ik weet, omdat ik een traumatherapeut ben, dat dit erbij hoort. En wordt het de kunst van (ver)dragen om weer verder te kunnen met het leven in plaats van overleven.

Rouw leeft niet alleen in ons hart, maar ook in ons lichaam

Wanneer we aan rouw denken, denken we vaak aan verdriet, gemis en emotionele pijn. Maar rouw is geen ervaring die zich beperkt tot onze gedachten of gevoelens. Rouw nestelt zich in ons hele lichaam.

Het verlies van een geliefde – maakt niet uit of het mens of dier is, je gezondheid of iets anders dierbaard – is niet alleen een emotionele gebeurtenis. Ons zenuwstelsel, het immuunsysteem, de hormoonhuishouding en zelfs het hart reageren op verlies. Ons lichaam registreert dat iemand die jarenlang deel uitmaakte van ons dagelijks leven er niet meer is.

Rouw voelt daarom vaak als uitputting, zo ook nu bij mij.  Alsof iedere beweging meer energie kost dan normaal. Alsof slapen niet voldoende herstelt. Alsof het lichaam zwaarder is geworden. Het is een teken dat ons lichaam bezig is zich aan te passen aan een werkelijkheid die het nog niet volledig begrijpt.

Een gebroken hart bestaat echt

De uitdrukking “een gebroken hart” is meer dan een metafoor.

Onderzoek laat zien dat intens verdriet fysieke klachten kan veroorzaken zoals druk op de borst, hartkloppingen, benauwdheid en pijn in het lichaam. Bij sommige mensen ontstaat zelfs een tijdelijke aandoening die bekendstaat als het gebroken hartsyndroom, waarbij de hartspier reageert op extreme emotionele stress.

Mamahond Bo had een gebroken hart, letterlijk op de dag dat haar laatste kind Bibi kwam te overlijden, reageerde haar lichaam. Het zocht een zwakke plek, de chronische ziekte van Bo) en maakte haar ziek op de dag van het overlijden van Bibi, zwaar ziek tot de dood er 8 dagen later op volgde. Iets wat je ook wel eens bij mensen ziet en hoort. Het overlijden van haar laatste kind, gaf haar geen reden meer om hier te blijven. Ook al heeft ze het écht wel geprobeerd met de andere honden (geen bloedverwanten).

Haar mamahart was gebroken en nu die van mij. Want met het overlijden van Bo en Bibi is er een eind gekomen aan mijn gezin, aan een tijdperk in mijn leven van 14,8 jaar lang. Waarin we alles hebben gedeeld, meegemaakt, de pijnen, het verdriet, het plezier en vooral de liefde. Het doet zeer, gaat niet meer helen. Wel ga ik ermee leren leven.

Bewust rouwen

Bewust worden van wat er in je lichaam gebeurt is stap 1

In de eerste dagen en weken na een verlies schakelt het lichaam vaak over op een vorm van overleven. Er is nog geen ruimte om volledig te voelen wat er gebeurd is. Ons zenuwstelsel doet dan precies waarvoor het ontworpen is: ons beschermen tegen een overweldigende hoeveelheid pijn.

Dat kan zich uiten in:

• Afvlakking van emoties.

• Gevoelens van onwerkelijkheid.

• Moeite met concentreren.

• Slapeloosheid of juist veel slapen.

• Doorgaan op automatische piloot.

Veel mensen schrikken wanneer ze merken dat ze niet voortdurend verdrietig zijn. Ze vragen zich af of ze wel genoeg voelen. Maar juist die afwisseling tussen voelen en niet voelen helpt het systeem om draaglijk met verlies om te gaan.

Rouw komt vaak in golven. Een moment van intens verdriet wordt afgewisseld met momenten van rust, leegte of zelfs ogenschijnlijke normaliteit. Dit is exact zoals ik het momenteel ervaar. Momenten van afvlakking en op sommige momenten volop verdriet en tranen. En vooral veel vermoeidheid, waardoor concentreren extra moeilijk gaat.

Het lichaam vraagt om vertraging

Waar een overlevingssysteem gericht is op doorgaan, vraagt rouw juist om vertraging.

Niet omdat verdriet opgelost moet worden, maar omdat het gevoeld wil worden.

Dat betekent soms:

• Een wandeling maken zonder doel.

• Rust nemen zonder jezelf te verantwoorden.

• Huilen wanneer de tranen komen.

• Slapen wanneer het lichaam moe is.

• Niet altijd sterk hoeven zijn.

Het lichaam heeft tijd nodig om te beseffen dat de dagelijkse aanwezigheid van een geliefde er niet meer is. Iedere routine, iedere gewoonte en iedere verwachting moet zich opnieuw organiseren. Dat kost energie. Veel energie.

De kunst van het (ver)dragen

Liefde verdwijnt niet wanneer iemand sterft. De uitdaging van rouw is daarom niet om het verlies achter je te laten, maar om het mee te leren dragen. Zoals Manu Keirse zegt: “anders leren vasthouden”. Gaan integreren in het huidige leven.

Niet wegduwen.
Niet versnellen.
Niet oplossen.

Maar stap voor stap ruimte maken voor wat er is.

Voor het gemis.
Voor de liefde.
Voor de pijn.
Voor de herinneringen.

En ergens onderweg ontstaat er dan weer iets van leven naast het verdriet.

Niet omdat het verlies kleiner wordt, maar omdat onze draagkracht langzaam groter wordt.

Dat is de kunst van het (ver)dragen: het toelaten van de pijn zonder erin te verdrinken. Het erkennen van wat was, terwijl je voorzichtig weer leert bewegen in een leven dat er anders uitziet dan voorheen.

En vandaag begint dat misschien met iets heel eenvoudigs:

Goed zorgen voor jezelf. Omdat ook jouw lichaam aan het rouwen is.

Bij mij begint het vandaag met iets afzeggen waardoor ik even een dag voor mezelf heb. Even niemand om mij heen anders dan mijn dieren en rusten!

Dank je wel lieve Bo, Bibi, Boy, Beer, Belle en Bassie dat wij samen een gezin hebben mogen vormen. In goede en minder goede tijden. Fijn dat Bo weer terug is bij haar kinders, dat geeft mij een vorm van troost en geruststelling en aan mij nu de taak om de draad weer op te gaan pakken op mijn eigen wijze manier.